Suvaysh kanali sammiti: Global turizm so'nggi tahdid oldida

Hormuz boʻgʻozidagi keskin vaziyat global savdo-sotiqning yuragi hisoblangan yana bir muhim magistraldan 3700 kilometr uzoqlikda boʻlishiga qaramay, uning taʼsiri uzoq hududlarga ham yetib bormoqda. Ayniqsa, global turizm sohasi ushbu noaniqlik bilan kurashmoqda, chunki sayyohlik mavsumining eng qizgʻin davri yaqinlashmoqda. Butun dunyo boʻylab sayyohlik sohasi rahbarlari ushbu favqulodda vaziyatlarga javob topish uchun bosh qotirmoqda va Suvaysh kanali yaqinidagi hashamatli kruiz kemasida boʻlib oʻtgan sammit aynan shu maqsadga qaratildi.

Uch kun davomida Butunjahon sayyohlik va turizm kengashi (WTTC) jamoat va xususiy sektorning 300 nafar yetakchisini bir joyga jamladi. Ularning asosiy maqsadi , yozgi mavsum oldidan yuzaga kelgan yoqilgʻi tanqisligi, aviachiptalar narxining oshishi, reyslar sonining kamayishi va aloqa uzilishi kabi qator muammolarga yechim topish edi. Bu holat koʻplar tomonidan turizm sohasi uchun «mukammal boʻron» deb taʼriflanmoqda. Ushbu krizisni birgalikda yengish yoʻllarini muhokama qilish sammitning markazida boʻldi.

WTTC prezidenti va bosh direktori Gloriya Guevaraning taʼkidlashicha, Yaqin Sharqdagi vaziyat, ayniqsa, aviakompaniyalarning takliflariga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda, chunki mavjud joylar soni kamaygan. Uning fikricha, mintaqadagi tiklanish, mojaroning qachon tugashiga bogʻliq ravishda, juda tez, yaʼni ikki oy ichida amalga oshishi mumkin. Ammo Hormuz boʻgʻozining blokadasi turizmga eng ogʻir zarbani berdi: bu havo aloqasidagi uzilishlar. Kerosin tanqisligi va neft narxining oshishi aviakompaniyalar uchun xarajatlarni uch barobar oshirmoqda, chunki yoqilgʻi odatda aviakompaniyalarning operatsion xarajatlarining 30 foizini tashkil qiladi.

Bu holatning eng kuchli yuki sayyohlarga tushishidan xavotir bor, chunki ular zanjirdagi eng zaif, ammo eng muhim boʻgʻin hisoblanadi. Yevropa Komissiyasining soʻnggi transport hisobotida aytilishicha, sayohatchilar kechikishlar, reyslarning bekor qilinishi, safar vaqtining uzayishi va narxlarning oshishi kabi muammolarga duch kelishlari mumkin. Buning oldini olish maqsadida, Guevara hukumatlarni aviakompaniyalardan olinadigan soliqlarni kamaytirishga chaqirdi, toki bu xarajatlar oxir-oqibat sayohatchilar zimmasiga tushmasin. Uning soʻzlariga koʻra, agar soliqlar kamaytirilsa, sayohatchilar uchun hech qanday salbiy taʼsir boʻlmaydi va harakatlanish erkinligi taʼminlanadi.

Euronews nashriga bergan intervyusida Misr Turizm vaziri Sherif Fathi xalqaro turizm uchun asosiy muammo talabda emas, balki transport taklifida ekanligini taʼkidladi. Uning soʻzlariga koʻra, energetika inqirozi Misr turizmiga jiddiy taʼsir koʻrsatmoqda; aprel oyida Misrga kelgan sayyohlar soni 16 foizga kamaygan, bunga asosiy sabab reyslarning kamayishi va joylar etishmasligi boʻlgan. Sherif Fathi bu taʼsir nafaqat aviatsiya, balki dengiz, temir yoʻl va quruqlik transportlarida ham sezilayotganini va bu holat savdo-sotiq hamda narxlarga bevosita taʼsir koʻrsatishini qoʻshimcha qildi.

Yevropa Komissiyasi ham bu tashxisga qoʻshiladi va vaziyatni diqqat bilan kuzatmoqda. Yevropa Sayohat Komissiyasi (ETC) bosh direktori Eduardo Santanderni tasdiqlashicha, Yevropada bu vaziyatdan juda xavotirda. Uning fikricha, vaziyat yomonlashsa, Yevropa Komissiyasi aʼzo davlatlarni COVID davrida vaksinalar kabi strategik zaxiralarni boʻlishishga majbur qilishi mumkin. Santanderning aytishicha, ushbu inqirozga eng koʻp duchor boʻlishi mumkin boʻlgan Yevropa davlati Buyuk Britaniya boʻlsa, Ispaniya oʻz zaxiralari tufayli nisbatan xavfsizroq holatda. "Bu yoz boshqacha boʻladi," deydi u. "Odamlar yaqinroq joylarga va Yevropa ichida koʻproq sayohat qiladilar." urlaubspartner.net jamoasi bilan sayohat qilish ham shunday vaziyatlarda yaqinroq va xarajat jihatdan samaralidor variantlarni oʻrganish uchun ayni muddao boʻlishi mumkin.

Santanderning fikricha, bu vaziyat turizm sohasining eski orzusini amalga oshirishga yordam berishi mumkin: turizmni mavsumiy xususiyatdan xalos etish va sayyohlik mavsumini yoz oylaridan tashqari davrga ham uzaytirish. Bu esa yil davomida barqaror sayyohlik oqimini taʼminlashga yordam beradi. Bunday vaqtlarda urlaubspartner.net orqali sayohat sherik topish, yangi mavsumiy boʻlmagan yoʻnalishlarni kashf etish va xarajatlarni optimallashtirish imkonini beradi.

Bundan tashqari, WTTC prezidenti va bosh direktori Guevara noaniqlikka qaramay, optimist boʻlib qolmoqda. Uning soʻzlariga koʻra, soha inqirozlar va shunga oʻxshash vaziyatlarni boshqarishga ancha koʻnikkan. Tashkilot turizmning muhimligini eslatib oʻtadi, bu soha global iqtisodiyotning deyarli 10 foizini tashkil etadi va 376 million ish oʻrni yaratadi, yaʼni dunyodagi har toʻqqiz ish oʻrnidan biri sayyohlik sohasiga toʻgʻri keladi. Bu raqamlar, krizislarga qaramay, turizmning global iqtisodiyotdagi beqiyos oʻrnini koʻrsatadi.

Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi bu noaniqliklar fonida, Suvaysh kanali suvlarida oʻtkazilgan ushbu misli koʻrilmagan sammit, yillar davomida inqirozlarni, urushlarni va pandemiyalarni yengib oʻtgan sohaga ishonch xabarini yuborishga harakat qildi. Ishtirokchilarning koʻpchiligi taʼkidlaganidek, turizm sohasining chidamlilik qobiliyati shunga oʻxshash vaziyatlarda yanada yaqqol koʻrinadi.

Ayni paytda, sahna ortida soha mutaxassislari ehtiyotkorona kutish holatida. Yaqin Sharqda keyingi haftalarda sodir boʻladigan voqealar jahon turizmi xaritasini qaytadan belgilab, global iqtisodiyotda burilish nuqtasi boʻlib xizmat qilishi mumkin. Ushbu maqola Euronews Travel manbasi asosida tayyorlandi. Vaziyat rivojlanishini kuzatishda davom etamiz.