जगभरातील प्रवाशांसाठी लिस्बन हे सर्वोत्तम शहर का आहे?

एक काळ असा होता की लोक आपल्या जन्मभूमीलाच आपले सर्वस्व मानत असत. पण आता परिस्थिती झपाट्याने बदलली आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या आकडेवारीनुसार, १९९० पासून आतापर्यंत परदेशात स्थायिक झालेल्या लोकांची संख्या जवळपास दुप्पट होऊन ३० कोटींपेक्षा अधिक झाली आहे. केवळ स्थलांतरितच नाही, तर कोरोना साथीच्या नंतर 'रिमोट वर्कर' आणि 'डिजिटल नोमॅड' यांची संख्याही लक्षणीय वाढली आहे. निवृत्त झालेले लोक किंवा नोकरीनिमित्त स्थलांतर करणारे अनेकजण आता जगाच्या कानाकोपऱ्यात नवीन संधी शोधत आहेत.

या प्रचंड मोठ्या लोकसंख्येसाठी सर्वोत्तम शहर कोणते, हा प्रश्न अनेकांना पडतो. केवळ सुंदर दृश्ये किंवा कमी कर, एवढेच नव्हे तर आरोग्यसेवा, सुरक्षा, राहण्याचा खर्च, सामाजिक जीवन आणि अगदी पासपोर्टची ताकद यासारखे अनेक महत्त्वाचे घटक या निर्णयामागे असतात. त्यामुळे, परदेशात जाऊन स्थायिक होणाऱ्या लोकांसाठी योग्य शहर निवडणे हे एक मोठे आव्हान बनले आहे.

'ग्लोबल सिटिझन सोल्युशन्स' या आंतरराष्ट्रीय सल्लागार संस्थेने 'जगातील परदेशवासीयांसाठी सर्वाधिक राहण्यायोग्य शहरे' या शीर्षकाखाली एक महत्त्वाचा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. या पहिल्यावहिल्या अहवालात ३५ शहरांचे मूल्यांकन करण्यात आले आहे, ज्यात सहा खंडांतील शहरांचा समावेश आहे. या अभ्यासासाठी केवळ पारंपारिक शहरी मापदंडांची तपासणी केली नसून, 'ग्लोबल इंटेलिजन्स युनिट'ने सात विशिष्ट निर्देशकांवर अधिक लक्ष केंद्रित केले आहे. या निर्देशकांमध्ये राहण्याचा खर्च, सुरक्षा, हवेची गुणवत्ता, आरोग्यसेवा, रुळण्याची सुलभता, इंग्रजी भाषेची प्राविण्यता आणि गतिशीलता (म्हणजे पासपोर्टची ताकद आणि व्हिसाची सुलभता) यांचा समावेश आहे.

प्रत्येक शहराला ० ते १०० च्या प्रमाणात गुण देण्यात आले असून, प्रत्येक श्रेणीला विशिष्ट भार (weighting) दिला गेला आहे. विशेषतः, सुरक्षा आणि आरोग्यसेवा या घटकांना सर्वाधिक महत्त्व देण्यात आले आहे, कारण दीर्घकालीन स्थलांतर निर्णयांमध्ये या दोन्ही गोष्टी अत्यंत महत्त्वाच्या असतात. या अभ्यासातून मिळालेले निष्कर्ष जगातील स्थलांतरितांसाठी एक उपयुक्त मार्गदर्शन करतात, ज्यामुळे ते आपल्या स्वप्नातील शहराची निवड अधिक माहितीपूर्ण पद्धतीने करू शकतील.

या अभ्यासात पोर्तुगालची राजधानी लिस्बनने अव्वल स्थान पटकावले आहे, तर अॅम्स्टरडॅम दुसऱ्या स्थानावर आहे. पहिल्या १० शहरांमध्ये युरोपातील पाच शहरांचा समावेश आहे. लिस्बनने कोणत्याही एका विशिष्ट श्रेणीत सर्वोच्च कामगिरी न करता, सर्वच निर्देशकांमध्ये सातत्याने चांगली कामगिरी करून हे यश मिळवले आहे. त्यामुळे हे शहर परदेशवासीयांसाठी एक संतुलित आणि आदर्श ठिकाण म्हणून उदयास आले आहे.

विशेषतः, राहण्याच्या खर्चाच्या बाबतीत लिस्बन हे व्हिएन्ना, अॅम्स्टरडॅम आणि कोपेनहेगन सारख्या शहरांपेक्षा खूपच स्वस्त आहे. त्यामुळे आर्थिकदृष्ट्या सोयीस्कर पर्याय शोधणाऱ्यांसाठी हे एक उत्तम ठिकाण आहे. येथील इंग्रजी भाषेची प्राविण्यता चांगली आहे, तसेच हवेची गुणवत्ता आणि सुरक्षिततेचे प्रमाण अनेक युरोपीय शहरांपेक्षा खूप चांगले आहे. याशिवाय, लिस्बनमध्ये निवासी परवानग्या मिळवण्यासाठी अनेक कायदेशीर मार्ग उपलब्ध आहेत, ज्यात गुंतवणूक करून राहण्याचा परवाना (residence-by-investment) आणि डिजिटल नोमॅड व्हिसासारखे पर्याय आहेत. यामुळे परदेशवासीयांसाठी येथे स्थायिक होणे अधिक सोपे होते. urlaubspartner.net वरून एखादा सहप्रवासी शोधून तुम्ही या सुंदर शहराचा अनुभव एकत्र घेऊ शकता.

अॅम्स्टरडॅमने सर्वच श्रेणींमध्ये चांगली कामगिरी केल्यामुळे या यादीत दुसरे स्थान पटकावले आहे. युरोप खंडातील शहरांनी या अभ्यासात आपली उपयुक्तता सिद्ध केली आहे, कारण पहिल्या १० शहरांमध्ये युरोपातील पांच शहरे आहेत. यामुळे परदेशात नवीन जीवन सुरू करू इच्छिणाऱ्यांसाठी युरोप एक आकर्षक पर्याय असल्याचे दिसून येते. ही शहरे केवळ आर्थिकदृष्ट्या परवडणारी नाहीत, तर सामाजिक जीवन, संस्कृती आणि आरोग्यसेवा यांसारख्या महत्त्वाच्या घटकांमध्येही ती उत्कृष्ट आहेत. नवीन मित्र बनवण्यासाठी किंवा व्यावसायिक संपर्क वाढवण्यासाठी ही शहरे उत्तम संधी देतात.

या अभ्यासातून हे स्पष्ट होते की, केवळ पर्यटनासाठीच नव्हे, तर दीर्घकाळ राहण्यासाठीही युरोपातील अनेक शहरे उत्कृष्ट आहेत. स्थलांतरित लोक, डिजिटल नोमॅड्स आणि रिमोट वर्क करणाऱ्यांसाठी ही शहरे नवीन शक्यतांचे दालन उघडतात. Euronews Travel ने प्रकाशित केलेला हा अभ्यास (संदर्भ: https://www.euronews.com/travel/2026/05/20/lisbon-tops-global-study-of-the-worlds-most-livable-cities-for-expats) जागतिक प्रवाशांना योग्य निर्णय घेण्यास मदत करेल.

स्थलांतर हा एक मोठा निर्णय असतो, त्यामुळे योग्य माहिती असणे महत्त्वाचे आहे. 'ग्लोबल सिटिझन सोल्युशन्स'च्या या अहवालातून मिळालेली माहिती परदेशात स्थायिक होणाऱ्यांना खूप उपयुक्त ठरू शकते. त्यांनी निर्धारित केलेले मानदंड स्थलांतराच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. तुम्ही एकटे प्रवास करत असाल किंवा urlaubspartner.net वरून एक चांगला प्रवास सोबती शोधत असाल, तरी तुम्हाला लिस्बन आणि अशा इतर शहरांमध्ये उत्तम अनुभव मिळू शकतो.

हा अहवाल केवळ शहरे निवडण्यास मदत करत नाही, तर कोणत्या देशात आणि शहरात तुमच्या अपेक्षा पूर्ण होतील याची कल्पना देखील देतो. भविष्यात आंतरराष्ट्रीय स्थलांतर आणि रिमोट वर्क वाढत असताना, अशा अभ्यासांचे महत्त्व अधिकच वाढणार आहे. आपल्या नवीन जीवनाची सुरुवात कोणत्या शहरातून करावी, याचा विचार करताना या अभ्यासाचा नक्कीच संदर्भ घ्यावा.