कुस्को कुटुंबासोबत: अंतिम कुटुंब प्रवास मार्गदर्शक 2026

कुस्कोमध्ये मुलांसोबत फिरण्यासाठी अनेक मनोरंजक स्थळे आहेत. इंका साम्राज्याच्या वैभवाची साक्ष देणाऱ्या ऐतिहासिक जागांबरोबरच, मुलांचे मनोरंजन करणारी ठिकाणेही येथे आहेत. 'Sacsayhuamán' या प्राचीन किल्ल्याचे मोठे दगडी बांधकाम मुलांना थक्क करणारे आहे. येथील मोकळ्या जागेत मुले धावपळ करू शकतात आणि इतिहासाशी जोडलेली ही जागा त्यांना नक्कीच आवडेल. 'Qorikancha' (Temple of the Sun) हे पूर्वी सोन्याने मढवलेले मंदिर आता एका चर्चमध्ये रूपांतरित झाले आहे, पण येथील वास्तुकला आजही प्रभावी आहे.

'Museo Inka' (इंका संग्रहालय) हे इंकांच्या संस्कृती, कला आणि इतिहासाची माहिती देते. येथे मुलांसाठीही काही आकर्षक वस्तू आहेत, ज्याद्वारे ते या संस्कृतीबद्दल अधिक जाणून घेऊ शकतात. जरी हे संग्रहालय पारंपरिक असले तरी, इकाका आणि त्यांच्या वस्तूंमधील रस मुलांना आकर्षित करू शकतो. शहराच्या मध्यभागी असलेल्या 'Plaza de Armas' (मुख्य चौक) येथे फिरणे, स्थानिक लोकांचे जीवन पाहणे आणि आजूबाजूच्या सुंदर इमारतींचे निरीक्षण करणे हा मुलांसाठी एक चांगला अनुभव असतो. या चौकात अनेक कबुतरे पाहता येतात, जी लहान मुलांना खूप आवडतात.

सॅन ब्लास (San Blas) परिसरातील अरुंद गल्ल्या आणि कला दालनं फिरताना मुलांना वेगळा आनंद मिळतो. लहान मुलांसाठी 'Parque de las Leyendas' (आख्यायिका उद्यान) यासारखी ठिकाणे अधिक मनोरंजक ठरू शकतात, जिथे स्थानिक प्राणी आणि वनस्पतींचे प्रदर्शन केलेले असते. मुलांचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी काही हस्तकला प्रदर्शनं किंवा स्थानिक बाजारपेठांना भेट देणे फायदेशीर ठरू शकते. कुस्कोच्या आसपासच्या निसर्गरम्य ठिकाणी, जसे की 'Sacred Valley', येथेही मुलांसाठी अनेक कृषी-पर्यटन केंद्रे (agrotourism centers) आणि लहान प्राणीसंग्रहालये आहेत, जी कुटुंबासाठी उत्तम पर्याय आहेत.

कुस्कोमध्ये प्रत्येक वयोगटातील मुलांसाठी काहीतरी खास आहे. लहान बाळांसाठी (0-3 वर्षे) मुख्य लक्ष्य हे आरामदायी वातावरण आणि उंचीशी जुळवून घेणे हे असले पाहिजे. शहराच्या मध्यभागी असलेल्या 'Plaza de Armas' जवळ फिरणे किंवा 'Jardín Botánico de Cusco' (वनस्पति उद्यान) येथे शांतपणे फिरणे हा चांगला पर्याय आहे. येथील शांत वातावरण आणि हिरवळ लहान मुलांना आरामदायी वाटते.

शालेय वयातील मुलांसाठी (4-8 वर्षे) 'Museo de Historia Natural' (नैसर्गिक इतिहास संग्रहालय) मनोरंजक ठरू शकते, जिथे ते स्थानिक प्राणी आणि वनस्पतींबद्दल शिकू शकतात. 'Parque de la Madre' (आईचे उद्यान) येथे एक मोठे खेळण्याचे मैदान आहे, जे मुलांना खूप आवडेल. या उद्यानात अनेकदा स्थानिक जुन्या कथा आणि नाच-गाण्यांचे कार्यक्रम आयोजित केले जातात. 'Sacsayhuamán' येथील भव्य दगडी बांधकाम आणि मोकळी जागा त्यांना खूप आकर्षित करतील.

किशोरवयीन मुलांसाठी (9-14 वर्षे) 'Centro de Textiles Tradicionales del Cusco' (पारंपारिक वस्त्रोद्योग केंद्र) ला भेट देणे हा एक चांगला अनुभव असू शकतो. येथे ते पेरूच्या विणकाम कलेबद्दल आणि परंपरांबद्दल जाणून घेऊ शकतात. 'Rainbow Mountain' (Vinicunca) सारख्या ठिकाणांना भेट देणे, जरी ते थोडे आव्हानात्मक असले तरी, किशोरवयीन मुलांसाठी एक साहसी अनुभव ठरू शकतो. अर्थात, यासाठी चांगली शारीरिक तंदुरुस्ती आवश्यक आहे. 'Museo Inka' आणि 'Qorikancha' सारखी ऐतिहासिक स्थळेही त्यांना इतिहासाच्या दृष्टीने आकर्षित करू शकतात. urlaubspartner.net च्या माध्यमातून इतर प्रवाशांशी बोलून तुम्ही या ठिकाणांबद्दल अधिक माहिती मिळवू शकता.

कुस्कोमध्ये कुटुंबासाठी अनेक चांगली रेस्टॉरंट्स आहेत, जिथे जेवणाचा आनंद घेता घेता मुलांची सोयही पाहिली जाते. 'Chicha por Gastón Acurio' हे एक प्रसिद्ध रेस्टॉरंट आहे, जे पेरूच्या उत्कृष्ट खाद्यपदार्थांसाठी ओळखले जाते. जरी हे थोडे उच्च दर्जाचे असले तरी, येथे तुम्हाला मुलांसाठी पर्यायी पदार्थ मिळू शकतात आणि वातावरणातही छानपणा आहे. 'Pachapapa Restaurante' हे पारंपरिक पेरूव्हियन पद्धतीचे पदार्थ (जसे की 'cuy' - गिनी पिग) येथे मिळतात, पण सोबतच मुलांसाठीही काही साधे पर्याय उपलब्ध असतात. येथील अंगणातील वातावरण खूप सुंदर आहे.

'Morena Peruvian Kitchen' हे रेस्टॉरंट आधुनिक पेरूव्हियन खाद्यपदार्थांसाठी ओळखले जाते. येथे चांगले शाकाहारी आणि मांसाहारी पर्याय उपलब्ध आहेत. मुलांसाठी खास मेनू नसला तरी, त्यांचे कर्मचारी मदतीसाठी तत्पर असतात आणि साधे पदार्थ तयार करून देऊ शकतात. 'Green Point' हे विशेषतः शाकाहारी आणि वेगन लोकांसाठी उत्तम आहे, पण येथील जेवण सर्वांना आवडेल असे आहे. येथे शांत वातावरण मिळते, जे लहान मुलांसोबत जेवताना महत्त्वाचे असते.

'Inka Grill' हे 'Plaza de Armas' जवळ स्थित आहे आणि येथे पेरूव्हियन आणि आंतरराष्ट्रीय पदार्थांचे मिश्रण मिळते. मुलांसाठी सोपे आणि आवडतील असे पदार्थ येथे सहज उपलब्ध होतात. अनेक रेस्टॉरंटमध्ये 'high chairs' उपलब्ध असतात आणि ते स्ट्रोलरसाठी जागाही देतात. जर तुम्हाला अधिक वेळेत आणि कमी किमतीत जेवायचे असेल, तर शहराच्या कमी गर्दीच्या भागांतील स्थानिक 'picanterías' (स्थानिक भोजनालये) चुकवू नका. येथे तुम्हाला घरगुती चवीचे पदार्थ मिळतील आणि वातावरणही खूप अनौपचारिक असते.

कुस्कोमध्ये कुटुंबासोबत राहण्यासाठी काही विशिष्ट परिसर अधिक सोयीचे आणि सुरक्षित आहेत. 'San Blas' हा परिसर त्याच्या कलात्मक गल्ल्या, सुंदर दृश्ये आणि शांत वातावरणासाठी ओळखला जातो. येथे अनेक बुटीक हॉटेल्स आणि अपार्टमेंट्स मिळतात, जी कुटुंबांसाठी योग्य आहेत. येथील परिसर फिरण्यासाठी खूप आनंददायी आहे, पण लक्षात ठेवा की येथील काही रस्ते थोडे अरुंद आणि चढ-उताराचे आहेत, त्यामुळे स्ट्रोलर वापरताना थोडा त्रास होऊ शकतो. तरीही, येथील स्थानिक अनुभव खूप खास असतो.

'Centro Historico' (ऐतिहासिक केंद्र), विशेषतः 'Plaza de Armas' च्या आसपासचा परिसर, राहण्यासाठी अत्यंत सोयीचा आहे. येथे अनेक हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि दुकाने जवळ आहेत. मुख्य आकर्षण स्थळेही चालत जाण्याच्या अंतरावर आहेत. हा परिसर अधिक वर्दळीचा असला तरी, कुस्कोचा आत्मा येथेच अनुभवता येतो. लहान मुलांसोबत फिरण्यासाठी सपाट रस्ते आणि सोयीसुविधा जास्त मिळतात.

'Magisterio' किंवा 'Santa Monica' सारखे परिसर शहराच्या मध्यवर्ती भागाच्या थोडे बाहेर आहेत, पण ते अधिक शांत आणि स्थानिक अनुभव देतात. येथे राहण्याचे दरही थोडे कमी असू शकतात. जर तुम्हाला शांतता हवी असेल आणि स्थानिक जीवन पहायचे असेल, तर हे परिसर चांगले पर्याय आहेत. मात्र, मुख्य आकर्षण स्थळांपर्यंत पोहोचण्यासाठी टॅक्सी किंवा स्थानिक बसचा वापर करावा लागेल.

'urlaubspartner.net' वरील पुनरावलोकने वाचून किंवा इतर कुटुंबीयांशी बोलून तुम्ही तुमच्या गरजांनुसार योग्य ठिकाण निवडू शकता. एकूणच, 'Centro Historico' आणि 'San Blas' हे परिसर कुटुंबासाठी सर्वाधिक सोयीचे मानले जातात.

कुस्कोमध्ये कुटुंबासाठी अनेक हॉटेल्स आहेत जिथे विशेषतः लहान मुलांसाठी सोयीसुविधा पुरवल्या जातात. 'Belmond Hotel Monasterio' हे एक आलिशान हॉटेल आहे, जे जुन्या मठात आहे. येथे मोठे फॅमिली रूम्स, स्विमिंग पूल आणि उत्कृष्ट सेवा मिळते. मुलांसाठी विशेष काळजी घेतली जाते, पण हे हॉटेल महाग आहे (~€500+ प्रति रात्र). 'Hotel Costa del Sol Wyndham Cusco' हे एक चांगले पर्याय आहे, जे 'Plaza de Armas' जवळ आहे. येथे फॅमिली रूम्स, पूल आणि चांगल्या सुविधा आहेत (किंमत श्रेणी: ~€200-350 प्रति रात्र).

'Mid-range' बजेटमध्ये 'Casa Andina Premium Cusco' हा एक चांगला पर्याय आहे. येथे आरामदायक फॅमिली रूम्स, मुलांसाठी खेळण्याची जागा आणि चांगली सेवा मिळते. दर ~€150-250 प्रति रात्र या दरम्यान असू शकतात. 'Tierra Viva Cusco Plaza' हे आणखी एक चांगले हॉटेल आहे, जे मध्यवर्ती ठिकाणी असून फॅमिलीसाठी योग्य रूम्स उपलब्ध करून देते. येथील दरही ~€150-250 प्रति रात्र या श्रेणीत येतात.

लहान बजेटमध्ये, 'Antigua Casona San Blas' सारखे गेस्ट हाऊस किंवा छोटे हॉटेल्स चांगले पर्याय ठरू शकतात. येथे अनेकदा फॅमिली रूम्स उपलब्ध असतात आणि वातावरण खूप घरगुती असते. किंमत ~€100-150 प्रति रात्र असू शकते.

हॉटेल्स निवडताना, 'cribs' / 'baby cots', 'family rooms', 'connecting rooms' आणि 'swimming pool' यांसारख्या सुविधांची खात्री करा. 'Booking.com' किंवा 'Agoda' सारख्या वेबसाइट्सवर तुम्ही फिल्टर वापरून तुमच्या गरजेनुसार हॉटेल्स शोधू शकता. उंचीमुळे, अनेक हॉटेल्समध्ये 'coca tea' (कोका चहा) किंवा ऑक्सिजनची सोय देखील दिली जाते, जी मुलांसाठी उपयुक्त ठरू शकते.

कुस्कोमध्ये पावसाळा (सामान्यतः नोव्हेंबर ते मार्च) असतो, आणि या दिवसांमध्ये बाहेर फिरणे थोडे कठीण होऊ शकते. अशा वेळी मुलांचे मनोरंजन करण्यासाठी शहरात काही इनडोअर पर्याय उपलब्ध आहेत. 'Museo Inka' (इंका संग्रहालय) हा एक चांगला पर्याय आहे. येथे तुम्ही इंका संस्कृती, कला आणि इतिहासाची माहिती घेऊ शकता. मुलांसाठी इथल्या वस्तू मनोरंजक ठरू शकतात. 'Museo de Arqueología y Geología' (पुरातत्व आणि भूगर्भशास्त्र संग्रहालय) मध्ये देखील मुलांना आवडतील अशा अनेक गोष्टी आहेत.

शहरातील अनेक 'shopping malls' मध्ये 'food courts' आणि लहान मुलांसाठी खेळण्याची जागा असू शकते. 'Centro Artesanal Cusco' सारखी मोठी हस्तकला बाजारपेठ दिवसाच्या प्रवासासाठी चांगली आहे. जरी ती पूर्णपणे इनडोअर नसली तरी, विविध वस्तू पाहण्यात मुलांचा वेळ जाईल. 'Mercado Central de San Blas' किंवा 'Mercado San Pedro' मध्ये फिरणे हा देखील एक वेगळा अनुभव आहे. येथे तुम्हाला स्थानिक फळे, भाज्या, हस्तकला आणि स्मृतिचिन्हे मिळतील. मुलांसाठी रंगीबेरंगी वस्तू आणि स्थानिक गर्दी पाहणे मनोरंजक ठरू शकते.

'Museo de Arte Precolombino' (कोलंबियन-पूर्व कला संग्रहालय) येथे सुंदर कलाकृती आहेत, जी काही प्रमाणात मुलांना आकर्षित करू शकतात. जर मुलांची आवड कलेकडे नसेल, तर एखादे चांगले कॉफी शॉप किंवा चॉकलेट शॉपमध्ये वेळ घालवणे हा एक आरामदायक पर्याय आहे. 'ChocoMuseo' येथे चॉकलेट बनवण्याच्या वर्कशॉपमध्ये भाग घेणे हे मुलांसाठी एक मजेदार आणि चविष्ट अनुभव ठरू शकते. येथे ते स्वतः चॉकलेट बनवायला शिकू शकतात आणि तयार झालेले चॉकलेट घरी घेऊन जाऊ शकतात.

कुस्कोमध्ये मुलांसोबत मजा करण्यासाठी अनेक मोफत किंवा कमी खर्चाचे पर्याय उपलब्ध आहेत. 'Plaza de Armas' येथे फिरणे आणि येथील सुंदर चर्च (Cusco Cathedral) बाहेरून पाहणे हा एक उत्तम अनुभव आहे. येथे अनेकदा पथनाट्ये किंवा स्थानिक कलाकारांचे कार्यक्रम चालतात, जे पाहणे मुलांना आवडते. तसेच, चौकात असलेली कबुतरे खूप आकर्षण ठरतात. 'San Blas' परिसरातील गल्ल्यांमध्ये फिरणे आणि छायाचित्रण करणे पूर्णपणे मोफत आहे. येथील निळ्या रंगाची घरे आणि कला दालनं मुलांना आकर्षित करतात.

'Mercado Central de San Blas' किंवा 'Mercado San Pedro' येथे भेट देणे हा एक अनोखा अनुभव आहे. येथे वस्तू खरेदी करण्याची गरज नाही, पण स्थानिक लोकांचे जीवन, इथली गर्दी आणि रंगीबेरंगी फळे व भाजीपाला पाहणे मुलांसाठी मनोरंजक असते. 'Rio Huatanay' नदीच्या काठी फिरायला जाणे हा देखील एक शांत आणि मोफत पर्याय आहे. शहराच्या काही भागात लहान उद्याने आहेत जिथे मुले खेळू शकतात.

'Sacsayhuamán' या प्राचीन स्थळाला भेट देण्यासाठी तिकिट लागते, पण त्याच्या आजूबाजूच्या डोंगराळ भागात चालणे किंवा निसर्गरम्य दृश्ये पाहणे मोफत असू शकते. अनेक हॉटेल्स आपल्या पाहुण्यांसाठी 'walking tours' आयोजित करतात, जे कमी खर्चाचे किंवा मोफत असू शकतात. 'Museo Inka' साठी लहान तिकीट दर असतो, पण तो खूपच माफक असतो. स्थानिक चर्च आणि लहान कॉन्व्हेंट्सना भेट देणे हे देखील कमी खर्चात करता येते.

'urlaubspartner.net' वर इतर जोडप्यांकडून तुम्ही कमी खर्चाच्या पर्यटन स्थळांबद्दल माहिती मिळवू शकता. लहान मुलांसोबत फिरताना, खाण्यापिण्याच्या बाबतीत जास्त खर्च टाळण्यासाठी स्थानिक 'menu del dia' (दिवसाचा मेनू) देणाऱ्या रेस्टॉरंट्स किंवा 'menus' चा उपयोग करणे फायदेशीर ठरू शकते.

कुस्कोमध्ये सार्वजनिक वाहतूक सोयीस्कर असली तरी, लहान मुलांसोबत प्रवास करताना काही गोष्टी लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. शहरात 'Taxis' (टॅक्सी) सहज उपलब्ध आहेत आणि भाडे साधारणपणे वाजवी असते. मात्र, टॅक्सी घेताना मीटरने जाण्यास सांगावे किंवा भाडे आधीच निश्चित करावे. 'Colectivos' (मिनीव्हॅन) हा कमी खर्चाचा पर्याय आहे, पण ते लहान मुलांसाठी थोडे गैरसोयीचे असू शकतात कारण ते पूर्ण भरल्यावरच निघतात आणि गर्दी असते.

कुस्को शहरात 'Metro' (मेट्रो) प्रणाली नाही. शहरात फिरण्यासाठी 'Buses' (बस) उपलब्ध आहेत, पण त्या गर्दीच्या असू शकतात. 'Stroller-friendly' (स्ट्रोलरसाठी सोयीस्कर) सार्वजनिक वाहतूक शोधणे थोडे कठीण असू शकते. उंच ठिकाणी असल्यामुळे, अनेकदा चालणे आणि टॅक्सीचा वापर करणे अधिक सोयीचे ठरते.

सार्वजनिक शौचालये (Public toilets) शोधणे थोडे कठीण असते, विशेषतः लहान मुलांसोबत. 'Plaza de Armas' किंवा मोठ्या पर्यटन स्थळांजवळ शौचालये मिळतात, पण प्रत्येक ठिकाणी 'baby-changing facilities' (बाळांसाठी बदलण्याची सोय) असेलच असे नाही. रेस्टॉरंट्स किंवा हॉटेल्समधील शौचालये वापरणे हा एक चांगला पर्याय आहे. स्तनपान देण्यासाठी (breastfeeding-friendly spots) शांत जागा शोधणे थोडे आव्हानात्मक असू शकते. अनेक कॅफे आणि रेस्टॉरंट्समध्ये तुम्ही विचारल्यास तशी सोय केली जाते.

'Pharmacies' (फार्मासी) शहरात सहज उपलब्ध आहेत. उंचीमुळे होणारा त्रास (altitude sickness) कमी करणारी औषधे येथे मिळतात. 'Hospitals' (रुग्णालये) आणि आपत्कालीन सेवांसाठी 'Clínica Paredes' किंवा 'Hospital Regional del Cusco' हे पर्याय आहेत. मुलांच्या आरोग्यासाठी सर्व प्रकारची औषधे आणि वैद्यकीय सुविधा येथे उपलब्ध आहेत.

कुस्को हे तुलनेने सुरक्षित शहर आहे, परंतु लहान मुलांसोबत प्रवास करताना काही अतिरिक्त खबरदारी घेणे आवश्यक आहे. गर्दीच्या ठिकाणी (उदा. 'Mercado San Pedro' किंवा 'Plaza de Armas') मुलांवर लक्ष ठेवा, जेणेकरून ते गर्दीत हरवणार नाहीत. स्थानिक लोकांवर विश्वास ठेवा, पण संशयास्पद व्यक्तींपासून सावध रहा. पिण्याच्या पाण्यासाठी बाटलीबंद पाणी वापरा. उंचीशी जुळवून घेण्यासाठी (acclimatization) सुरुवातीला धावपळ करणे टाळा आणि भरपूर आराम करा.

कुस्कोचे हवामान उंचीमुळे थंड आणि अप्रत्याशित असू शकते. दिवसा तापमान साधारणपणे 15-20°C असू शकते, तर रात्री ते 0°C पर्यंत खाली जाऊ शकते. त्यामुळे, अनेक थरांमध्ये कपडे घालणे (layering) हा सर्वोत्तम उपाय आहे. मुलांसाठी खालील गोष्टी पॅक करा:

उबदार कपडे*: स्वेटर्स, फ्लीस जॅकेट्स, लांब बाह्यांचे टी-शर्ट्स. थंडीसाठीचे कपडे*: लोकरीची टोपी, हातमोजे, मफलर. पावसापासून संरक्षण*: वॉटरप्रूफ जॅकेट किंवा रेनकोट. पायात घालण्यासाठी*: आरामदायक शूज किंवा हायकिंग बूट्स, अतिरिक्त मोजे. सन प्रोटेक्शन*: टोपी, सनग्लासेस (उंचीवर सूर्यप्रकाश तीव्र असतो), सनस्क्रीन. औषधे*: मुलांना लागणारी नियमित औषधे, उंचीशी संबंधित त्रास किंवा पोटाच्या विकारांसाठीची औषधे, फर्स्ट-एड किट.^ इतर*: लहान मुलांसाठी आवश्यक असलेले डायपर, वाईप्स, आवडते खेळणे, बेबी कॅरिअर (स्ट्रोलरऐवजी अधिक उपयुक्त ठरू शकते).

कुस्कोमध्ये मुलांसोबत २-३ दिवसांची एक उत्तम योजना खालीलप्रमाणे असू शकते:

दिवस १: शहराची ओळख आणि आराम * सकाळ: कुस्कोला पोहोचल्यानंतर हॉटेलमध्ये चेक-इन करा. उंचीशी जुळवून घेण्यासाठी (acclimatization) थोडा वेळ आराम करा. हलका आहार घ्या आणि भरपूर पाणी प्या. 'Coca tea' पिऊ शकता. * दुपार: 'Plaza de Armas' ला भेट द्या. येथील सुंदर चौकात फिरा. 'Cusco Cathedral' बाहेरून पहा. दुपारचे जेवण 'Plaza de Armas' जवळील एखाद्या रेस्टॉरंटमध्ये घ्या. * संध्याकाळ: 'San Blas' परिसरातील अरुंद गल्ल्यांमध्ये फिरा. येथील कला दालनं आणि स्थानिक दुकाने पहा. मुलांना स्थानिक कलाकुसर दाखवा. संध्याकाळी लवकर जेवण करून हॉटेलमध्ये आराम करा.

दिवस २: इंका इतिहास आणि मनोरंजन * सकाळ: 'Sacsayhuamán' या प्राचीन इंका किल्लाला भेट द्या. येथील भव्य दगडी बांधकाम मुलांना दाखवा. मोकळ्या जागेत मुलांना धावण्याची संधी द्या. * दुपार: 'Museo Inka' येथे इंका संस्कृतीबद्दल अधिक जाणून घ्या. दुपारचे जेवण 'San Pedro Market' जवळील एखाद्या स्थानिक रेस्टॉरंटमध्ये घ्या, जिथे तुम्हाला विविध प्रकारचे पदार्थ चाखायला मिळतील. * संध्याकाळ: 'Parque de la Madre' येथे मुलांना खेळायला घेऊन जा. येथील खेळण्याच्या मैदानावर ते खूप आनंद घेतील. संध्याकाळी परत हॉटेलमध्ये आराम करा.

दिवस ३: सॅक्रेड व्हॅलीची झलक (पर्यायी) किंवा स्थानिक अनुभव * पर्याय १ (Sacred Valley): जर मुले मोठी आणि उत्साही असतील, तर 'Pisac' किंवा 'Ollantaytambo' सारख्या 'Sacred Valley' मधील एखाद्या ठिकाणाला दिवसाची सहल करा. येथे तुम्हाला इंकांचे अवशेष आणि स्थानिक बाजारपेठ पहायला मिळेल. (हा एक पूर्ण दिवसाचा उपक्रम आहे). * पर्याय २ (स्थानिक अनुभव): 'ChocoMuseo' मध्ये चॉकलेट बनवण्याच्या वर्कशॉपमध्ये भाग घ्या. किंवा 'Centro de Textiles Tradicionales del Cusco' ला भेट देऊन विणकाम कला पहा. दुपारचे जेवण 'Green Point' सारख्या शाकाहारी रेस्टॉरंटमध्ये घ्या. * संध्याकाळ: कुस्को शहरात शेवटची खरेदी करा किंवा 'Plaza de Armas' मध्ये शांतपणे फिरा. सायंकाळी कुस्कोहून प्रस्थान करा.